​धनगढी, वैशाख ११ : सुदूरपश्चिमको प्रतिष्ठित शैक्षिक संस्था एरिष्टो इङ्गलिस बोर्डिङ स्कुलले आधुनिक शिक्षा प्रणालीमा आफूलाई पूर्ण रूपमा ‘एआई-मय’ बनाउँदै गएको छ । विद्यालयका सूचना तथा प्रविधि अधिकृत एवम् एआई विशेषज्ञ गङ्गाराम भट्टद्वारा सञ्चालन गरिएको एक दिने विशेष कार्यशालामा १०० भन्दा बढी शिक्षकहरूलाई कृत्रिम बौद्धिकता (AI) को व्यावहारिक प्रयोगबारे सघन प्रशिक्षण प्रदान गरिएको हो ।

​शिक्षा क्षेत्रमा ऐतिहासिक ‘एआई भत्ता’ : 
​कार्यक्रममा विद्यालयका प्रधानाध्यापक हरि क्षेत्रीले शिक्षकहरूको प्रविधिप्रतिको लगाव र दक्षता वृद्धि गर्न पहिलो पटक ‘एआई भत्ता’ (AI Allowance) को घोषणा गरेका हुन । “Smart Teachers can only prepare Smart Students” भन्ने मूल मन्त्रलाई अङ्गीकार गर्दै उनले बदलिँदो विश्व परिवेशमा शिक्षकहरू प्रविधिमा अब्बल हुनुको विकल्प नरहेको कुरामा जोड दिए । ‘AI Integrated Education for School Reformation’ को उद्देश्य बोकेको यस कदमले विद्यालयको शैक्षिक गुणस्तरमा गुणात्मक परिवर्तन ल्याउने अपेक्षा गरिएको छ।

​कार्यशालाका मुख्य आकर्षण र सिकाइका आयामहरू
​एआई विशेषज्ञ भट्टले दुई चरणमा विभाजित सत्रहरूमा प्रविधिको आधारभूत ज्ञानदेखि कक्षाकोठामा यसको व्यावहारिक प्रयोगसम्मका विषयहरू समेटेका थिए ।
​१. प्रविधिको बुझाइ (Conceptual Clarity):
सहभागी शिक्षकहरूलाई AI, Machine Learning (ML), Deep Learning (DL) र Generative AI बीचको भिन्नता र यिनको कार्यशैलीबारे प्रस्ट पारिएको थियो। ‘४ लेयर्स अफ लर्निङ’ मार्फत मेसिनले मानिस झैं कसरी सिक्छ भन्ने रोचक प्रस्तुति राखिएको थियो।
​२. व्यावहारिक औजारहरूको प्रयोग:
* ​NotebookLM: अनुसन्धान, दस्तावेज विश्लेषण र ज्ञान व्यवस्थापनका लागि यसको प्रयोग।
* ​सरकारी स्रोतको पहुँच: पाठ्यक्रम विकास केन्द्र (MOECDC) को वेबसाइटबाट आधिकारिक शैक्षिक सामग्रीहरू खोज्ने तरिका।
* ​Gemini र Custom Gems: विषयगत विज्ञ (Subject Experts) का रूपमा एआईलाई कसरी प्रयोग गर्ने र गणित, विज्ञान, अङ्ग्रेजी जस्ता विषयका लागि छुट्टाछुट्टै ‘एक्सपर्ट’ तयार गर्ने अभ्यास।
​३. प्रम्प्ट इन्जिनियरिङ र अटोमेसन:
शिक्षकहरूलाई ‘प्रम्प्ट राइटिङ’ (Prompt Writing) को कला सिकाइएको थियो, जसमा आधारभूतदेखि जटिल JSON संरचनासम्मका प्रम्प्टहरू समावेश थिए। साथै, ‘Flow’ र ‘Nano Banana Pro’ जस्ता टुलहरूमार्फत शिक्षण कार्यलाई कसरी स्वचालित र सिर्जनशील बनाउन सकिन्छ भन्ने बारेमा पनि प्रशिक्षण दिइएको थियो।
​४. कक्षाकोठामा प्रत्यक्ष कार्यान्वयन:
कार्यशालाको अन्त्यमा शिक्षकहरूले एआईको सहयोगमा निम्न कार्यहरू गर्न प्रत्यक्ष अभ्यास गरेका थिए:
* ​आधुनिक पाठयोजना (Lesson Plan) निर्माण।
* ​विद्यार्थी मूल्यांकनका लागि ‘रुब्रिक्स’ (Rubrics) डिजाइन।
* ​स्तरयुक्त प्रश्नपत्र निर्माण र विद्यार्थी पोर्टफोलियो व्यवस्थापन।
* ​आन्तरिक मूल्यांकन र सिर्जनशील कक्षा क्रियाकलाप।
​परम्परागत शिक्षण शैलीलाई तोड्दै एरिष्टोले चालेको यो प्रविधिमैत्री कदमले धनगढी मात्र नभई देशभरकै विद्यालयहरूलाई आधुनिक शिक्षातर्फ लाग्न प्रेरित गरेको र शिक्षकहरूलाई भत्तासहित प्रविधिमा प्रोत्साहन गर्ने यो नीतिले शिक्षा क्षेत्रमा ‘एरिष्टो’ को नेतृत्वदायी भूमिकालाई थप मजबुत बनाएको विद्यालयका प्रधानाध्यापक हरि क्षेत्रीले बताए ।

यो खबर पढेर तपाईलाई कस्तो महसुस भयो ?

कैलाली उद्योग वाणिज्य संघले १०० रुपैयाँभन्दा बढी मूल्यका सामान भारतबाट ल्याउँदा भन्सार प्रक्रिया अनिवार्य गर्ने नेपाल सरकारको निर्णयको स्वागत गरेको छ । बिहीबार संघका अध्यक्ष पुष्करराज ओझाद्वारा हस्ताक्षरित जारी प्रेस विज्ञप्तिमा उक्त निर्णयलाई सकारात्मक र स्वागतयोग्य कदमका रूपमा लिएको जनाएको हो ।

संघका अनुसार यस निर्णयले स्वदेशी उद्योग, व्यापार र राजस्व प्रणालीलाई सुदृढ बनाउन महत्वपूर्ण योगदान पुग्ने विश्वास गरिएको छ । साथै, यसले अवैध आयात नियन्त्रण गर्दै व्यापार प्रणालीलाई व्यवस्थित बनाउन सहयोग पुग्ने उल्लेख गरिएको छ । संघले आम उपभोक्ता, व्यवसायी तथा सरोकारवालाहरूलाई नियमको पूर्ण पालना गर्न आग्रह गर्दै यसबाट राष्ट्रिय अर्थतन्त्र मजबुत हुने विश्वास व्यक्त गरेको छ । साथै, स्वदेशी उत्पादनको प्रवद्र्धन र रोजगारी सिर्जनामा समेत टेवा पुग्ने संघको भनाइ छ ।

यद्यपि, संघले सरकारको यो निर्णय मात्र दीर्घकालीन समाधानका लागि पर्याप्त नभएको भन्दै स्वदेशमै उत्पादन बढाउने वातावरण सिर्जना गर्नुपर्नेमा जोड दिएको छ । स्रोत-साधनको अधिकतम उपयोग गर्दै उत्पादन वृद्धि र सस्तो मूल्यमा गुणस्तरीय वस्तु उपलब्ध गराउनेतर्फ सरकारको ध्यान जानुपर्ने संघको सुझाव छ ।

संघले पारदर्शी र जिम्मेवार व्यापार अभ्यासमार्फत बजारमा स्वस्थ प्रतिस्पर्धा कायम गर्नुपर्ने आवश्यकता औंल्याउँदै सम्पूर्ण व्यवसायीलाई उपभोक्तालाई गुणस्तरीय सामान उचित मूल्यमा उपलब्ध गराउन आग्रह गरेको छ । साथै, कैलाली जिल्लाको खुला सीमाका कारण हुने अवैध चोरी निकासी नियन्त्रण गर्न सरकारसँग प्रभावकारी कदम चाल्न माग गरिएको छ ।

यो खबर पढेर तपाईलाई कस्तो महसुस भयो ?